Zimowla pszczół – Jak przygotować pasiekę do zimy

ul_zima

Okres zimowli dla pszczół jest trudnym czasem, szczególnie tam, gdzie panują surowe warunki klimatyczne. Dlatego przed okresem zimowym i najniższymi temperaturami, pasieka musi zostać odpowiednio przygotowana. Na właściwie przygotowanie pasieki do okresu zimowego ma wpływ, nie tylko zapewnienie zapasów pokarmu i ocieplania gniazd, ale także przygotowanie samych pszczół.

Wszystkie te elementy są tak samo ważne i przyczyniają się do tego, że po okresie zimowym nie będzie tak wielkich strat. Jest to istotne także ze względu na wyniki produkcyjne na jakie będzie można liczyć w kolejnym sezonie. Zabiegi pszczelarza na ten okres dążą do tego, aby do zimowli przeznaczyć młode i dobrze odżywione pszczoły. To one w głównym stopniu wpłyną na przyszłą kondycję oraz rozwój rodziny. Pszczoły zimują w postaci tak zwanego kłębu zimowego. Wewnątrz niego konieczne jest utrzymanie temperatury na poziomie 18-30oC, niezależnie od tego jaka temperatura panuje na zewnętrz ula. Tylko na obwodzie kłębu, w niewielkiej warstwie pszczół notuje się niższą temperaturę, ale i tutaj nie może ona spaść poniżej 10oC. Każda niższa temperatura oznacza, iż pszczoły stracą zdolność do ruchu, a w ten sposób nie uda im się przetrwać trudnych warunków zimowych. Aby zapewnić ciepło w sposób dodatkowy wewnątrz uli na ten okres, stosuje się maty słomiane.

ul ocieplony matami słomianymi

 

Posiadają one właściwości izolacji termicznej. Jednocześnie nie zatrzymują nadmiaru wody w ulu, zapobiegając powstawaniu pleśni, co ma miejsce na przykład przy zastosowaniu ocieplenia ze styropianu. Takie maty bardzo dokładnie przylegają do ścianek ula, ponieważ wykonane są ze słomy żytniej, która jest ciasno szyta bez listewek. Grubość takiej maty wynosi 5-6cm i jest ona bardzo trwała oraz sztywna. W przypadku uli warszawskich zwykłych oraz poszerzonych, stosuje się jedną matę górną oraz maty boczne. Generalnie maty te mogą być wykonane również w innych rozmiarach, więc z powodzeniem dopasowane zostają do innego typu uli.

Pszczoły również same skutecznie chronią się przed trudnym okresem. Wytwarzają one niezbędne do przetrwania ciepło będąc w głębi kłębu, w wyniku spalania zapasów cukrów, które pobierają ich organizmy, a także pracy ich mięśni. Tworzą zwartą otoczkę kłębu, który chroni go od ulatniania się wytworzonego ciepła, a także zapobiega dostawaniu się chłodu z otoczenia zewnętrznego. Im łatwiej będzie pszczołom utrzymać odpowiednią temperaturę oraz im mniej energii będą wydatkować na uzupełnienie strat cieplnych, tym zimowla będzie przebiegała pomyślniej. Mniej energii na produkcję ciepła w kłębie będą mogły przeznaczyć te pszczoły, których będzie większa liczba w jednym, dużym ulu. Pszczoła żyje tym krócej im intensywniej pracuje, dlatego duży ul z pokaźnym gronem pszczół, zapewni jej możliwość mniej intensywnej pracy niezbędnej do wytworzenia ciepła.

zimaGdy rodzina jest słaba, a kłąb średnich rozmiarów, pszczoły muszą ponosić znaczny wysiłek by utrzymać temperaturę tym bardziej, gdy jest ich mniej. To skutkuje częstszym pobieraniem pokarmu i doprowadza do przepełnienia jelita tylnego. Zimowla staje się niespokojna, a kłąb zdecydowanie częściej się rozluźnia, co prowadzi do strat cieplnych. Dlatego też, rodzina przygotowana do zimowli musi być silna, a liczba pszczół, które ogrzewają kłąb jak największa. Korzystniejszy w takim wypadku staje się również stosunek powierzchni kłębu, przez które ciepło ucieka do otoczenia, do wnętrza gdzie ów ciepło powstaje. Niezależnie jednak ile pszczół składa się na kłąb, poszczególne z nich muszą spełniać ściśle określone wymogi. Powinny być przede wszystkim młode i niespracowane przed zimą, a do tego muszą posiadać zapasy tłuszczu zgromadzone w organizmie przez okres późnego lata oraz wczesnej jesieni. Intensywny rozwój w okresie od połowy lipca przeważnie do przełomu końca sierpnia/początku września, wpływa istotnie na siłę rodziny przed jej zazimowaniem. Nie wskazane jest przeznaczanie do zimowli pszczół, które pochodzą z przedłużonego okresu czerwienia, ponieważ ich organizmy nie mają wystarczającej ilości czasu, by przygotować swój organizm do zimowli. Będą na tyle słabe, iż osypią się z kłębu już w styczniu czy lutym, a to z kolei prowadzi do osłabienia warunków zimowli pozostałych pszczół. Podobnie pszczoły z czerwiu przed okresem intensywnego rozwoju, giną już na jesień, nie dożywając okresu zimy. Gdy kończy się okres letni, aby zorientować się dobrze w stanie oraz potrzebach poszczególnych rodzin oraz do wykonania odpowiedniego przygotowania do zimowli, dokonuje się przeglądu całej pasieki, czyli tak zwanego przeglądu jesiennego. Nie jest on już niestety tak komfortowy jak przegląd wiosenny. Musi zostać dokonany sprawnie i szybko, ponieważ pszczoły wykazują w tym czasie skłonność do rabowania, a także ze względu na brak pożytku. Najczęściej w okresie przeglądu, dokonuje się układania gniazd do zimowli. Pszczelarz przygotowując gniazda do zimowli, pod uwagę musi wziąć także odpowiedni dobór plastrów. Najlepsze w tym celu są plastry kilkukrotnie przeczerwione, które mają jasnobrązową barwę. Wycofać należy natomiast plastry zbyt ciemne, ze złą obudową bądź z zabudową trutową. Na zdrowotność pszczół wpływa ich zimowanie na plastrach jednorocznych i wielu pszczelarzy stosuje takie rozwiązanie. Ważnym aspektem jest, by plastry w gnieździe miały podobną barwę. Wtedy pszczoły nie będą omijać na przykład jasnych plastrów, które znajda się w towarzystwie ciemnych. Pszczelarz aby zapewnić jak najlepsze warunki do zimowli, musi zapewnić dobrą, płodną matkę. Do tego odpowiednie zapasy pokarmu w ulu jak i umiarkowany przepływ nektaru bądź podkarmianie pobudzające. Zapewnić należy również zapas pierzgi oraz dostateczną ilość komórek przeznaczoną do składania jaj. Sporo pracy i niezbędnych czynności czeka pszczelarzy przygotowujących swoje rodziny do zimowli, jednak właściwe przygotowanie zapewni odpowiedni przebieg i rozwój rodziny wiosną następnego roku, a także zapobiegnie większym startom, które zwykle w tym okresie są nieuniknione, zwykle jednak nie przekraczają poziomu 5%

Zobacz również całoroczne badanie temperatury w ulu warszawskim – Pomiar z dwóch czujników wewnątrz ula i na zewnątrz.  Przejdź do strony